Home / Văn 11 / Nghệ thuật trào phúng trong “Hạnh phúc của một tang gia” của Vũ Trọng Phụng

Nghệ thuật trào phúng trong “Hạnh phúc của một tang gia” của Vũ Trọng Phụng

Đề bài: Nghệ thuật trào phúng trong “Hạnh phúc của một tang gia” của Vũ Trọng Phụng.

Bài làm

Vũ Trọng Phụng là nhà văn xuất sắc của nền văn học hiện thực phê phán,Vũ Trọng Phụng không chỉ là ông vua phóng sự đất Bắc mà còn là một cây bút trào phúng đặc sắc nhất của nền văn học bấy giờ. Tiểu thuyết “ Số đỏ” đã thể hiện rõ nhất đặc sắc nghệ thuật trào phúng và trong chương XV “Hạnh phúc của một tang gia” là màn hài kịch tiêu biểu.

Nghệ thuật trào phúng là một nghệ thuật thuộc về mặt bút pháp trong đó tác giả phản ánh sự vật, hiện tượng ở những mâu thuẫn, những nghịch lí trái ngược nhau. Từ đó trái ngược với quy luật của tự nhiên và cuộc sống để tiếng cười bật ra và sau đó là một thái độ đối với sự vật, hiện tượng đó. “Số đỏ” của Vũ Trọng Phụng đã từng  được mệnh danh là cuốn tiểu thuyết có thể làm dạng danh bất cứ nền văn học nào bởi “Số đỏ” đã tạo ra một chuỗi cười dài vô tận để đả kích những thói hư tật xấu mà ở đây là lối sống nhố nhăng, giả tạo, học đòi và tha hóa của thành thị Việt Nam buổi giao thời.

 Như đã nói trên nghệ thuật trào phúng là một bút pháp nghệ thuật nhằm tạo ra tiếng cười, gây cười,muốn làm được điều này nhà văn phải tạo ra những phương diện, những phạm trù mang tính đối lập, đối nghịch, từ đó đưa ra những hiện tượng trái ngược với quy luật ,trái ngược với quan niệm của con người để từ đó tiếng cười được bật lên, cất vang…Từ nguyên tắc này Vũ Trọng Phụng đã tạo ra những nghịch cảnh trớ trêu bắt đầu với một sự kiện: “Cái chết của cụ cố tổ”.

hanhphuccuamottanggia
Hạnh phúc của một tang gia

 Nghịch cảnh đầu tiên mà người đọc nhận thấy bắt đầu ngay từ nhan đề của chương truyện : “Hạnh phúc của một tang gia” –hai phạm trù “hạnh phúc” và “tang gia” đã được tác giả đặt cạnh nhau trong khi đây là hai khái niệm đối lập. Hạnh phúc là niềm vui ở mức độ cao nhất, trọn vẹn nhất, viên mãn nhất.Nhưng gắn với nó lại là tang gia, là gia đình có tang, sự mất mát của con người. Thông thường ,khi nhắc đến cái chết thì dù người chết là ai, đã từng sống như thế nào thì người ta cũng sẽ bỏ qua tất cả.Vì nghĩa tử là nghĩa tận… Thế nên trước sự mất mát của đồng loại bao giờ cũng là sự thương xót, huống hồ người mất là cụ tổ- là ông, là cha, là cụ mà lại mang hạnh phúc cho con cháu. Đây là sự trái ngược với luân thường đạo lí. Đồng thời cũng hé mở câu hỏi : “ Cụ cố tổ là ai và tại sao cái chết của cụ lại mang hạnh phúc cho con cháu? Con cháu là ai mà lại hạnh phúc trước cái chết của người thân ruột thịt mình ?” Điều này sẽ dần được hé mở khi đọc hết chương truyện.

 Nghệ thuật trào phúng còn được thể hiện ở ngay trong cách tác giả thông báo sự kiện – cách thông báo đầy nghịch lí : “ba ngày hôm sau ông cụ chết thật” .Điều này có nghĩa là trước đó là ông cụ chết giả và tại sao lại có chuyện chết thật, chết giả. Nó liên quan đến một chi tiết trong tác phẩm đó là bản di chúc của cụ tổ lập ra đã lâu  nhưng nó mãi ở lí thuyết vì cụ chưa chết trong khi đám con cháu nóng ruột chờ món tiền kha khá ấy. Hóa ra đó là cái chết được mong chờ… Tiếng cười từ một điều tưởng như không có thực hóa ra lại có thực.

Bên cạnh đó,nghệ thuật trào phúng được thể hiện qua thái độ bề ngoài và suy nghĩ bên trong của nhân vật.Có thể nói nhìn vẻ bề ngoài tất cả mọi người ai cũng nghĩ đến đám tang, lo cho đám tang, sốt sắng, trang nghiêm nhưng kì thực tất cả mọi người từ già đến trẻ  đều đang suy tính cho cái lợi của mình hoặc mưu danh.Người già nhất trong đám tang là cụ cố Hồng trong giây phút bối rối đó cụ đang lo không biết gai đình người yêu cô Tuyết xử trí ra sao. Từ hôn hay cưới chạy tang? Một điều lo hơn đó là cụ vừa chống gậy vừa khóc mếu máo, vừa khạc nhổ cho thiên hạ một phen trầm trồ kinh ngạc : “úi, con giai đã nhớn đã già thế kia ư ?”…thế là trong lúc đó cụ lấy lại bình tĩnh bằng cách rút liền tù tì 7,8 điếu thuốc phiện và thằng bồi tiêm còn đếm được 1872 lần câu : “Khổ lắm, biết rồi, nói mãi” . song kì thực cụ không biết gì về đám tang. Vợ chồng Văn Minh đại diện cho giới doanh thương rối rít phê phán người già chậm chạp, không cho phát phục nhưng không phải thương người chết mà muốn xem doanh thu của tang phục tiệm may âu hóa vì đã chót lăng xê sẽ đem lại hạnh phúc cho tang gia, thậm chí người chết cũng phải ngỏng cổ dậy mà gật gật cái đầu. Giới trẻ là cậu tú tân – người chưa bao giờ đỗ tú tài lại mừng quýnh vì đây là cơ hội ngàn vàng để sử dụng hai cái máy ảnh đã mau từ lâu để khẳng định mình là một tài tử điện ảnh. Như vậy sự đối lập giữa  thái độ và tâm trạng là lời khẳng định rõ nhất về bản chất của sự việc. Nói cách khác thì tiếng cười bắt đầu từ sự nhầm tưởng, nhìn –ngỡ là như thế này, biết –hiếu là như thế kia để từ đó có thái độ mỉa mai với thói đạo đức giả.

 Tiếng cười của nghệ thuật trào phúng còn cất lên từ mâu thuẫn giữa hình thức  và nội dung của sự kiện… Về mặt hình thức đám tang có đầy đủ mọi thứ, mọi hình thức  : có lợn đi lọng, có kèn bú dích, có lốc bốc xoảng. Đám rất đông, đi đến đâu huyên náo đến đó. Nhưng đằng sau vẻ bề ngoài lòe loẹt, phô trương đó là bên trong thì rỗng tuếch bởi cái cần thiết nhất trong đám tang là sự thương tiếc và lòng xót xa cho người đã khuất lại không hề có. Thế mới biết vẻ bề ngoài chưa thể là yếu tố cần và đủ để đánh giá một sự vật.

 Tạo nên tiếng cười và sự hài hước trong chương chuyện còn phải kể đến nghệ thuật phóng đại. Đây là một nghệ thuật mà nói như khoa học là dùng một cái kính lúp để phóng sự vật lên to hơn, rõ hơn. Nghệ thuật này đã được Vũ Trọng Phụng sử dụng trong toàn bộ cuốn tiểu  thuyết nhưng thành công nhất là trong chương truyện “ Hạnh phúc của một tang gia “.Đó là khi cô Tuyết buồn lãng mạn khi không thấy bạn trai của mình, là khi ông Phán khóc ngất đi “ hút…hút…hút “, là khi bạn cụ cố Hồng xúc động vì làn da trắng thập thò sau cánh tay cô Tuyết.Đây là những chi tiết nhằm khái quát hóa, điển hình hóa bản chất của sự kiện , nhân vật.

 Toàn bộ tiếu thuyết “ Số đỏ “ là một phen cười nghiêng ngả  nhưng đằng sau tiếng cười là sự đau đớn xót xa vì sự lai căng, kệch cỡm, sứ học đòi phương tây một cách nhố nhăng để rồi sau đó là một bức tranh thành thị Việt Nam buổi giao thời. Nghệ thuật châm biếm và hài hước đã được Vũ Trọng Phụng sử dụng đắc điệu trong cả chương truyện bằng thứ ngôn ngữ giàu kịch tính nhằm bộc lộ và phác họa chi tiết, sự kiện một cách đầy đủ nhất để người ta nhận thấy tiếng cười mỉa mai và phê phán còn có sự xót xa cho một truyền thống, bản sắc dân tộc văn hóa và đạo đức bị mai một.

Bài nên xem

Tóm tắt truyện Chữ người tử tù- Nguyễn Tuân

Đề bài : Tóm tắt truyện Chữ người tử tù- Nguyễn Tuân ( Văn lớp 11) …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.