Home / Văn 9 / Phân tích 2 khổ thơ cuối của bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá”

Phân tích 2 khổ thơ cuối của bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá”

Phân tích 2 khổ thơ cuối của bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá”

Bài làm

    Huy Cận là một trong những nhà thơ xuất sắc nhất của phong trào thơ Mới. Trước cách mạng tháng Tám thì sáng tác của nhà thơ chủ yếu là nỗi buồn về cuộc đời, những kiếp người, về đất nước. Hồn thơ “ảo não” đó đang cố tìm về để hòa nhập với cuộc đời này.Thế những sau tháng 8/1945 thì thơ của ông đã có những bài thể hiện cuộc sống tươi vui tràn trề sức sống như trong bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” được sáng tác giữa năm 1958 trong chuyến đi thực tế tại Quảng Ninh. Đây cũng là bài thơ tiêu biểu viết về đề tài lao động khi nhân dân làm chủ cuộc đời, ta ấn tượng hơn hẳn với hai khổ thơ cuối nói lên cảnh kéo lưới lúc mờ sáng và lúc đoàn thuyền trở về :

                                      “Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng

                                                       …

                                      Mắt cá huy hoàng muôn dặm khơi”

     Bài thơ gồm 7 khổ ghi lại hành trình đánh cá một đêm ở Hạ Long của đoàn thuyền : ra khơi lúc hoàng hôn, lúc mặt trời “ như hòn lửa” và lúc đoàn thuyền đánh cá trở về vào rạng sáng. Đây là 2 khổ thơ cuối cùng của bài thơ miêu tả lúc đoàn thuyền đánh cá kéo lưới lúc mờ sáng và lúc đoàn thuyền căng buồm gió lộng trở về.

                                       “Sao mà, kéo lưới lịp trời sáng,

                                        Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng,

                                        Vảy bạc đuôi vàng lóe rạng đông,

                                        Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng.”

 Mở đầu khổ thơ thứ 6 là hình ảnh những người dân đánh cá đang nỗ lực kéo mẻ lưới vào lúc “mờ sáng” – lúc trời gần sáng. Cả câu thơ “Sao mà kéo lưới kịp trời sáng” chữ “kịp” – cho ta thấy tinh thần khẩn trương, hối hả biết bao hi vọng đón chờ thành quả. Những ngư dân ở đây cùng nhau kéo lưới, họ kéo “chùm cá nặng”, phải là rất nhiều cá thì họ mới phải kéo liên tục “kéo xoăn tay” dường như những đôi bàn tay rắn chắc, khỏa khoắn và cứ đua nhau kéo lưới lên để thấy trên khoang thuyền thật đầy ắp cá. Câu thơ “Ta kéo xoan tay chùm cá nặng” cũng là hình ảnh ẩn dụ cho sức mạnh dẻo dai của người lao động. Ta còn bắt gặp Huy Cận sử dụng từ “ chùm” để diễn tả thế giới sinh vật như gà, cá để tạo nên sự nghộ nghĩnh, sinh động:

                                  “…Cùng với gà mẹ xòe cánh ấp con.

                                   ở trước sân hà mấy đống gạch con,

                                     Hố vôi trắng nằm đợi ngày xây dựng.

                                      Trời thu trong em bé cười má ửng;

                                    Như cây sai mẹ đứng giữa chùm con,

                                      Chiều thu vàng vàng rực cả tâm hồn…”

Huy Cận thật là nhà thơ có tầm quan sát thực tế khi bắt được cái hồn của bức tranh chài cá, trong bức tranh đó có hình ảnh con người làm trung tâm bên cạnh đó là những màu sắc để tô điểm như : màu bạc của vẩy cá, màu vàng của đuôi cá được trộn lẫn với ánh trăng lúc rạng đông tạo nên sự lấp lánh đến kì diệu của thiên nhiên. Nếu như ở khổ thơ thứ 4 tác giả miêu tả màu sắc của những đàn cá đẹp như một bức tranh sơn mài như cá nhụ, cá chim, cá đé, màu sắc của cá song:

                                     “ Cá song lấp lánh đuốc đen hồng

                                       Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe”

Có thể nói trong bài thơ những câu thơ tả cá là đẹp nhất, cách sử dụng các màu sắc và các hình ảnh ẩn dụ ( mắt cá, đuôi cá, vẩy cá,…).Bức tranh ấy càng trở nên sinh động hơn ,màu sắc được quyện thêm và cũng cho ta thấy được vè đẹp diệu kì của thiên nhiên.

phan-tich-bai-tho-doan-thuyen-danh-ca
Đoàn thuyền đánh cá – Huy Cận

Cảnh đánh cá ấy đã cho ta thấy không khí vừa lãng mạn lại vừa hiện thực biết bao. Để có được được bức tranh tuyệt đẹp đó thì con người cũng phải vất vả biết bao nhiêu, vị mặt của nước biển cùng với gió khơi đã làm những người dân làng chài ở đây cứng rắn hơn,biết mạnh mẽ hơn khi đối mặt với thiên nhiên và giúp họ hiểu ra rằng lao động là “vinh quang” đó chính là giá trị của lao động.

Hình ảnh người dân trong khổ thơ đã phần nào nói lên tình cảnh của đất nuosc ta lúc bấy giờ. Đó là không khí phấn khới, ngập tràn tiếng cười của nhân dân ta sau những năm tháng gian truân để rồi những tháng ngày đó cũng kết thúc .Sau cách mạng tháng Tám thì nước ta lúc này đã bị tàn phá nặng nề do chiến tranh vì vậy cần phải gây dựng lại, mượn hình ảnh của đoàn thuyền đánh cá đang cố gắng kéo lưới cũng chính là nhân dân ta đang đứng dậy phục hồi lại đất nước.

Khi đã hoàn tất xong công việc kéo lưới lên để thấy  được kết quả lao động của mình, lúc này những ngư dân lại “lưới xếp buồm lên” trên con đường trở về “ đón nắng hồng” – đây là một hình ảnh ẩn dụ không chỉ là đoàn thuyền đón những tia nắng hồng dịu nhẹ đầu tiên mà đó cũng là niềm tin, hi vọng vàn một cuộc sống mới, cuộc sống của xã hội chủ nghĩa.

Một đêm đánh cá đã trôi qua khi bình minh ló dạng, đó cũng chính là lúc đoàn thuyền đánh cá trở về.

                                          “ Câu hát căng buồm với gió khơi,

                                             Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời.

                                             Mặt trời đội biển nhô màu mới

                                             Mắt ca huy hoàng muôm dặm phơi.”

Khổ thơ cuối miêu tả đoàn thuyền đánh cá lúc trơ về. Lúc cánh buồm được căng lên thì những câu hát của dân chài lại càng được gió thổi xa hơn nữa. Ta bắt gặp những tiếng hát của họ ở nhiều thời điểm khác nhau. Lần thứ nhất là tiếng hát hồ hởi khi ra khơi, lúc phấn chấn lên đường: “Câu hát căng buồm cùng gió khơi: ở khổ thứ 1. Lần thứ hai là tiếng hát lúc đánh cá, tiếng hát say mê yêu lao động và ngợi ca biển cả với bao ân tình bao la thiết tha:

                                            “Ta hát bài ca gọi cá vào,

                                              Gõ thuyền đã có nhịp trăng sao,

                                             Biển cho ta cá như lòng mẹ,

                                              Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.”

Lấn thứ ba là tiếng hát của sự vui mừng thắng lợi. Lúc này niêm vui của dân chài như hòa nhập với cả thiên nhiên rạng động – ngày mới ngập tràn sức sống, đoàn thuyền đang như chạy đua cùng mặt trời để về tới bến cướp mất thời gian. Chạy về nơi có tương lai, nơi có chủ nghĩa xã hội để con người lại được sống trong xã hội hòa bình có tương lai sáng lạng hơn.

Nếu hình ảnh mặt trời ở khổ thơ thứ nhất hình ảnh mặt trời được ví “ mặt trời xuống biển như hòn lửa”, đó cũng là lúc mặt trời dừơng như đã tắt năng lượng của mình để ẩn mình, để nghỉ ngơi sau một ngày dài chiếu sáng cho vạn vật sức sống. Cởn khổ thơ cuối mặt trời lại hiện lên với vẻ tinh khôi, ngập tràn sự sống cho thiên nhiên vạn vật “ mặt trời đội biển nhô màu mới”. Chi tiết “ đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời” và “mặt trời đội biển nhô màu mới” là những chi tiết giàu ý nghĩa. Hình ảnh “mặt trời” ở đây là hình ảnh ẩn dụ cho một tương lai tươi áng ở phía trước, “màu mới” đó chính là cùng nhau xây dựng chủ nghĩa xã hội hứa hẹn thành công.

Câu thơ “mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi” là một câu thơ hay cho thấy bút pháp lãng mạn của Huy Cận trong bài thơ này. Hình ảnh “mắt cá” là hình ảnh ẩn dụ cho muôn triệu mắt cá li ti được phản chiếu ánh rạng đông, càng trở nên huy hoàng hơn. Sóng biển và cát lấp lánh cùng với muôn triệu mắt cá như trải dài, trải rộng trên “muôn dặm phơi”. Câu thơ vừa tả cảnh biển tráng lệ lúc rạng đông, vừa tả cảnh được mùa cá đẹp .Nói rằng lao động là niềm vui sáng tạo. Nói rằng biển quê ta giàu đẹp. Nói rằng khi người lao động làm chủ cuộc đời thì mới có ấm no hạnh phúc. Cả ba điều ấy, Huy Cận đã nói được rất hay trong bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá”, đặc biệt trong hai khổ thơ này.


Với cách sử dụng màu sắc, với cách vận dụng các thủ pháp nghệ thuật như ẩn dụ, hoán dụ, nhân hóa và thậm xưng, Huy Cận đã sáng tao được nhiều hình ảnh đẹp, đầy ý nghĩa. Một không gian tráng lệ tràn ngập niềm vui câu hát. Một rạng đông trên biển và một rạng đông trong lòng người vì “đất nở hoa’’ và “biển đang hát”…

Bài nên xem

chuyen-nguoi-con-gai-nam-xuong

Cây lau chứng kiến việc Vũ Nương ngồi bên bờ Hoàng Giang than thở một mình rồi tự vẫn. Viết lại câu chuyện đó theo ngôi kể thứ nhất hoặc ngôi kể thứ ba

Đề bài : Cây lau chứng kiến việc Vũ Nương ngồi bên bờ Hoàng Giang …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.