Home / Văn 10 / Soạn bài “Ca dao hài hước”

Soạn bài “Ca dao hài hước”

Hướng dẫn soạn bài: Ca dao hài hước.

Gợi ý trả lời câu hỏi
a. Chia nhóm các bài ca dao
– Nhóm bài ca dao tự trào : bài số 1
– Nhóm bài ca dao châm biếm: bài số 2, 3, 4
b. Gợi ý trả lời
Câu 1. Bài 1:
a, Bài ca dao là lời đối đáp giữa chàng trai và cô gái về việc dẫn cưới và thách cưới, tục chất đây là lời tự trào của 2 nhân vật trong bài ca dao về cảnh nghèo của mình.
Lời của chàng trai:
Dự định dẫn cưới:
+ Toan : Voi, trâu, bò ➔ sính lễ sang trọng.
+ Sợ : quốc cấm, máu hàn, co gân
Có thể thấy rằng đây là một chàng trai rất chu toàn, biết lo trước sau.Luôn đặt an toàn lên hàng đầu cho cả 2 bên vì hôn lễ đại sự là việc cả đời người.
Quyết định dẫn cưới: con chuột béo
+ Miễn : ý nói rằng chỉ cần có sinh lễ cho nhà gái là được
+ Thú bốn chân : chỉ cần con vật có bốn chân ➔ độc đáo
+ Chất lượng : chuột béo

Chàng trai đã sử dụng cách nói hóm hỉnh, hài hước, thông minh từ đó thể hiện tinh thần lạc quan, yêu đời của nhân dân lao động.
Lời của cô gái:
Thái độ: “lấy làm sang” ➔ thể hiện sự tự hào, trận trọng, duyên
“như là…” dáng và biết thông cảm.
Thách cưới: “ một nhà khoai lang” ➔ khác thường, lạ đời ➔thể hiện mơ ước lao động xưa là mùa màng bội thu.
Sử dụng lễ vật:
+ “ Củ to” : mời làng
+ “Củ nhỏ” : họ hàng ăn chơi
+ “ Củ mẻ” : cho con trẻ ăn chơi giữ nhà
+ “ Củ rím, củ hà” : cho con lợn, con gà…
Cho thấy đây là một cô gái đảm đang, biết lo toan, tính toán.
Qua bài ca dao này thì ta có thể thấy rằng tác giả rất gian đã rất dí dỏm khi mượn cảnh nghèo khó của hai bên để phát ra tiếng cười. Tiếng cười ấy hướng vào chính họ nhưng chàng trai, cô gái vẫn vui vẻ, vẫn yêu nhau đến chọn đời, tình cảm mộc mạc, chân thành. Từ đó cũng phê phán tục thách cưới, dẫn cưới nặng nề của nhân dân ngày xưa.
b, Bài ca dao có giọng điệu hài hước dí dỏm, đáng yêu là nhờ những yếu tố nghệ thuật
+ Lối nói khoa trương phóng đại: dẫn “voi”, “trâu” , “bò”, “ nhà khoai lang”…
+ Lối nói giảm dần: Từ dẫn cưới “voi”, “trâu”, “bò” ( nhà trai)
Xuống còn “con chuột béo”
Từ thách “lợn”, “gà” (nhà gái)
Xuống còn “ nhà khoai lang”
Củ tỏ > củ nhỏ > củ mẻ > củ rím, củ hà
+ Cách nói đối lập: dẫn voi/ sợ quốc cấm
dẫn trâu/ sợ họ máu hàn
dẫn bò/ sợ họ co gân
dẫn lợn, gà/ nhà khoai lang

ca-dao-hai-huoc
Ca dao hài hước

Câu 2. Bài 2,3,4:

Đối tượng phản ánh :
+ Bài 2,3 : đàn ông lười nhác
+ Bài 4 : phụ nữ
Tiếng cười trong ba bài ca dao này khác với tiếng cười ở bài 1 ở chỗ : tiếng cười ở các bài 2, 3, 4 là tiếng cười đả kích, châm biến, phê phán xã hội. Nó hướng vào những thói hư tật xấu của một bộ phận trong nội bộ nhân dân. Những tật xấu ở đây tuy không đến mức bị đả kích một cách quyết liệt nhưng cũng không phri là nhẹ nhàng mà đó là cách nói sâu sắc. Hai đối tượng được dẫn ra để cười cợt ở đây là những người chồng lười nhác, vô dụng và những người vợ vô duyên xấu tính nhưng lại ưa nịnh hót.
Mỗi bài ca dao lại có nét riêng thể hện nghệ thuật trào lộng sắc sảo của người bình dân :
*Bài ca dao số 2:
“Làm trai cho đáng sức trai,
Khom lưng chống gối, gánh hai hạt vừng”.
Thủ pháp đối lập : “khom lưng chống gối” >< “gánh hai hạt vừng”
dốc hết sức lực hai vật quá nhỏ bé
Thủ pháp khoa trương, phóng đại : “gánh hai hạt vừng”
Từ việc nhận thấy được hai thủ pháp nghệ thuật nổi bật của câu ca dao trên đã so sánh một cách kín đáo để chế nhạo những kẻ lười nhác trong xã hội. Thông điệp mà bài ca dao muốn gửi gắm đó chính là con trai thì phải sống mạnh mẽ lên, đa là con trai thì phải làm việc xứng đáng với trai của mình, không được ỷ lại hay nhờ vả người khác khi mình có thể làm.
*Bài 3:
“Chồng người đi ngược về xuôi,
Chồng em ngồi bếp sờ đuôi con mèo”.
Nổi bật trong bài ca dao này là biện pháp đối lập:
Chồng người – chồng em
Đi ngược – về xuôi
Đi ngược về xuôi – sờ đuôi con mèo
Có thể thấy rằng bài ca dao tiêu biểu cho đối tựng đàn ông vừa lừơi nhác lại vừa không có chí hướng, không có sự nghiệp. Hình ảnh “ngồi bếp sờ đuôi con mèo” cho thấy người đàn ông này ở bếp mà đáng ra đây là công việc của người phụ nữ, đã vậy chỉ ngồi “sờ đuôi con mèo”. Người đàn ông vô tích sự, không dám ra ngoài mà chỉ ở nhà ăm bám, bám váy vợ để sống, không đáng làm một ngừi đàn ông che chở cho gia đình hay là trụ cột của gia đình.
*Bài 4:
Đến với bài ca dao này thì đối tựơng phê phán ở đây lại là người phụ nữ. Đó là người phụ nữ vô duyên, đỏng đảnh và cả tình yêu mù quáng của người chồng dành cho vợ.
Thủ pháp so sánh,
+ mũi mười tám gánh lông – râu rồng trời cho
+ ngáy o o… – ngáy cho vui nhà
+ đi chợ ăn quà – về nhà đỡ cơm
+ trên đầu rơm rác – hoa thơm rắc đầu
Thủ pháp phóng đại và liên tưởng: râu rồng trời cho
Đây đều là những thói hư tật xấu của người phụ nữ không có ý tứ, vô duyên, mất nết. Đây là một bức tranh hư cấu tài tình của dân gian, có những chi tiết có thể có trong đời thường, rất thực tế, gắn với cuộc sống sinh hoạt của người lao động như: “ngáy o o”, “hay ăn quà” cũng có những chi tiết không thể có, như: “lỗ mũi mười tám gánh lông”, “trên đầu những rác cùng rơm”. Bài ca dao hài hước này trước hết là để mua vui, giải trí, nhưng đằng sau những tiếng cười sảng khoái đó vẫn ngầm chứa một ý nghĩa châm biếm nhẹ nhàng đối với kiểu phụ nữ đỏng đảnh, vô duyên không phải không có trong xã hội. Cấu trúc “ chồng yêu chồng bảo…” cho thấy tác giả dân gian đã nhìn họ bằng con mắt nhân hậu, cảm thông, qua cách nhìn đầy yêu thương của người chồng vì tình yêu với vợ nên tất cả tật xấu của nhân vật đều được so sánh một cách dí dỏm để biến hóa thành hình ảnh đẹp đẽ: lông mũi – râu rồng trời cho; ngáy o o – cho vui nhà; ăn quà – đỡ cơm; rác rơm – hoa thơm.

Câu 3.

Biện pháp nghệ thuật thường được sử dụng trong ca dao hài hước:
– Biện pháp hư cấu, tường tượng.
– Xây dựng nhân vật bằng những nét điển hình và mang tính khái quát cao.
– Thủ pháp cường điệu, phóng đại.
– Thủ pháp tương phản, đối lập.
– Ngôn ngữ giản dị, đời thường nhưng cũng chứa nhiều hàm nghĩa.

Bài nên xem

nhan-nguyenbinhkhiem

Phân tích bài thơ Nhàn của Nguyển Bỉnh Khiêm để thấy triết lí nhân sinh của một nhân cách lớn

Phân tích bài thơ Nhàn của Nguyển Bỉnh Khiêm để thấy triết lí nhân sinh …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.