Home / Văn 7 / Soạn bài “Cảnh khuya” và “Rằm tháng riêng”

Soạn bài “Cảnh khuya” và “Rằm tháng riêng”

Đềbài: Soạn bài “Cảnh khuya”, “Rằm tháng riêng”  (Văn lớp 7).

Bài làm

Câu 1 : Hai bài “Cảnh khuya” và “Nguyên tiêu” (phiên âm) được làm theo thể thơ nào? Vận dụng những hiểu biết về thể thơ này qua những bài thơ Đường mà em đã học, hãy chỉ ra đặc điểm về số tiếng (chữ) trong mỗi câu thơ, số câu của một bài, cách gieo vần, ngắt nhịp của hai bài thơ nói trên.

Hai bài thơ này được làm theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt.

Mỗi câu thơ có 7 tiếng.

Mỗi bài có 4 câu.

Cách gieo vần: hiệp vần ở câu 1, 2, 4.

+ “Cảnh khuya”: xa – hoa- nhà.

+ “Rằm tháng giêng”: viên – thiên – thuyền.

Ngắt nhịp:

+ “Cảnh khuya”: Câu 1 nhịp 3/4, câu 2 và câu 3 nhịp 4/3, câu 5 nhịp 2/5

+ “Rằng tháng giêng”:  nhịp 4/3

ramthanggieng
Rằm tháng giêng

Câu 2: Phân tích hai câu đầu của bài thơ Cảnh khuya. ( Chú ý: Âm thanh và cách so sánh trong câu thơ thứ nhất, vẻ đẹp của hình ảnh trong câu thơ thứ hai.)

Hai câu đầu của bài “Cảnh khuya” đã miêu tả cảnh trăng lúc đêm khuya ở chiến khu Việt Bắc. Đó là một khung cảnh tĩnh mịch, lặng tờ đến mức Hồ Chí Minh có thể lắng nghe được tiếng suối. Trong đêm khuya ấy, Bác đã lắng nghe được âm thanh thánh thót của tiếng hát xa để lấy đó làm âm thanh để so sánh với tiếng suối. Tiếp đó là hình ảnh ánh trăng lồng vào bóng cây cổ thụ, bóng cây lồng vào các bông hoa, in bóng xuống mặt đất. Cảnh tượng ấy tuyệt đẹp và là sự yên bình hiếm hoi trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Câu 3: Hai câu thơ cuối của bài “Cảnh khuya” đã biểu hiện những tâm trạng gì của tác giả? Trong hai câu thơ ấy có từ nào được lặp lại và điều đó có tác dụng như thế nào đối với việc thề hiện tâm trạng của nhà thơ?

Hai câu thơ cuối của bài “Cảnh khuya” đã biểu hiện những tâm trạng “lo nỗi nước nhà”, là tình cảm, tấm lòng lo cho dân, cho nước của Bác.

Trong hai câu thơ, từ “chưa ngủ” dược lặp lại có tác dụng nhấn mạnh trạng thái vẫn còn thao thức. Bác Hồ chưa ngủ không chỉ vì cảnh tượng thiên nhiên làm mê đắm lòng người mà còn do lòng Bác đang nặng trĩu nỗi lo, nỗi băn khoăn về vận mệnh đất nước.

Câu 4: Hãy nhận xét về hình ảnh không gian và cách miêu tả không gian trong bài “Rằm tháng giêng”. Câu thơ thứ hai có gì đặc biệt về từ ngừ và đã gợi ra vẻ đẹp của không gian đêm rằm tháng giêng như thế nào?

Hình ảnh không gian và cách miêu tả không gian trong bài “Rằm tháng giêng”:

+  Không gian rộng lớn, bát ngát, tràn đầy ánh sáng, sức sống của mùa xuân.

+ Bầu trời, mặt nước, dòng sông như tiếp nối, trải rộng bởi sắc xuân vào ngày rằm.

+ Cách miêu tả không gian trong bài thơ: miêu tả toàn cảnh, khái quát chứ không miêu tả chi tiết từng sự vật, hình ảnh, đường nét.

Câu thở thứ hai có sự xuất hiện của 3 chữ “xuân” (xuân giang, xuân thủy, xuân thiên) khiến không gian tràn đầy sắc xuân tươi mới.

Câu 5: Trong bài “Nguyên tiêu” (phiên âm) gợi cho em nhớ tới tứ thơ, câu thơ và hình ảnh nào trong thơ cổ Trung Quốc có trong SGK Ngữ văn 7 tập 1?

Trong bài “Nguyên tiêu” (phiên âm) gợi cho em nhớ tới tứ thơ, câu thơ và hình ảnh “Dạ bán chung thanh đáo khách thuyền” trong bài “Phong Kiều dạ bạc” của Trương Kế. Cả hai câu thơ đều có điểm chung là nói về thời điểm đêm khuya.

Câu 6: “Cảnh khuya” và “Rằm tháng giêng” được viết trong những năm đầu rất khó khăn của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Hai bài thơ đó đã biểu hiện tâm hồn và phong thái của Bác Hồ như thế nào trong hoàn cảnh ấy?

“Cảnh khuya” và “Rằm tháng giêng” đã biểu hiện một tâm hồn nghệ sĩ, yêu thiên nhiên, hòa mình vào cùng với thiên nhiên, cảnh vật của Bác Hồ.

Ngoài ra còn thể hiện phong thái ung dung, lạc quan, lòng yêu nước sâu nặng của Bác. Tuy bận rộn việc nước, nỗi lòng luôn canh cánh nghĩ về nhân dân nhưng Bác vẫn dành một phần tâm hồn cho thiên nhiên, cảnh vật.

Câu 7: Hai bài thơ đều miêu tả cảnh trăng ở chiến khu Việt Bắc. Em hãy nhận xét cảnh trăng ở mồi bài có nét đẹp riêng như thế nào?

Ở mỗi bài thơ, cảnh trăng lại có những nét đẹp khác nhau:

“Cảnh khuya” : trăng được nhân hóa khi lồng vào bóng cây cổ thụ. Đó là cảnh trăng tĩnh lặng trong đêm khuya.

“Rằm tháng giêng” : là cảnh trăng của mùa xuân tràn đầy sức sống, thể hiện sự lạc quan, ung dung của tác giả. Cảnh tượng đó là sự hòa hợp của “xuân giang”, “xuân thủy” và “xuân thiên”.

Luyện tập

Tìm đọc và chép lại một số bài thơ, câu thơ của Bác Hồ viết về ánh trăng hoặc cảnh thiên nhiên.

Vọng nguyệt

Trong tù không rượu cũng không hoa,

Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ.

Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ,

Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ.

Dạ lãnh

Đêm thu không đệm cũng không chăn,

Gối quắp, lưng còng, ngủ chẳng an

Khóm chuối trăng soi càng thấy lạnh,

Nhòm song, Bắc Đẩu đã nằm ngang.

Cảm tưởng đọc “Thiên Gia thi”

Thơ xưa thường chuộng thiên nhiên đẹp,

Mây, gió, trăng, hoa, tuyết, núi, sông;

Nay ở trong thơ nên có thép,

Nhà thơ cũng phải biết xung phong.

Bài nên xem

Nam-quoc-son-ha

Phát biểu cảm nghĩ về bài Sông núi nước Nam

Đề bài: Phát biểu cảm nghĩ về bài Sông núi nước Nam ( Ngữ văn 7) Bài …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.