Home / Văn 7 / Soạn bài “Qua đèo Ngang” của Bà Huyện Thanh Quan

Soạn bài “Qua đèo Ngang” của Bà Huyện Thanh Quan

Soạn bài “Qua đèo Ngang” của Bà Huyện Thanh Quan.

Bài làm

Đọc hiểu văn bản

Câu 1:

Căn cứ vào lời giới thiệu bước đầu về thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật ở chú thích ta có thể nhận dạng thể thơ của bài “Qua Đèo Ngang”  về :

  • Số câu : 8 câu (bát cú)
  • Số chữ trong câu: 7 chữ (thất ngôn)
  • Cách gieo vần :  vần được dùng tại cuối các câu 1,2,4,6,8 tất cả đều là một vần (hay còn gọi là độc vận) như: tà – hoa – nhà – gia – ta (vần a). Bài thơ được sáng tác theo luật trắc.
  • Phép đối: nguyên tắc cố định của một bài thơ Đường luật là ý nghĩa của hai câu  3-4 phải đối nhau và cả câu 5-6 cũng phải đối nhau. Bên cạnh đó ta còn thấy 2 cặp đối này còn đối nhau về thanh B – T

Câu 2:

  • Cảnh tượng Đèo Ngang được miêu tả lúc “xế tà” chiều muộn, ngày tàn.
  • Thời điểm lúc chiều tà là lúc đàn chim bay về tổ ấm, loài trâu thì quay về truồng và con người cũng quay về tổ ấm sau một ngày vất vả mệt nhọc và cần sự sẻ chia. Bài thơ tả cảnh Đèo Ngang lúc xế tà nó nói nên nỗi cô đơn, nỗi nhớ nhà của một thân gái nới đất khách quê người nơi người lữ khách xa quê hương nên lại càng buồn hơn, cô đơn hơn. Lần đầu nữ sĩ “bước tới đèo ngang”, địa giới tự nhiên giữa hai tỉnh Hà tĩnh – Quảng Bình vào lúc chiều tối. Khoảng thời gian “kim cổ” thường đọng lại nhiều nỗi lo, nỗi nhớ của mội người. Hình ảnh của có, cây , lá, đá, hoa chen nhau rồi vài chú tiều dưới núi “lom khom” , thưa thớt của chợ bên sông tất cả như cùng tác động đến tâm trạng của tác giả. Đứng ở một nơi xa nhưng tâm hồn thì lại cô đơn trống vắng khi nhớ tới nước nhà.

Câu 3:

Cảnh vật Đèo Ngang được miêu tả qua những chi tiết :cỏ cây, đá, lá, hoa, vài chú tiều, cái chợ, dãy núi, con sông, tiếng chim quốc, chim đa đa.

  • Thời gian : ngày tàn, chiều muộn ➔ Gợi nên nỗi buồn, tâm sự.
  • Không gian : nơi núi rừng hùng vĩ, rộng lớn của cỏ cây um tùm cứ chen nhau không có hàng lối những lại rất heo hút, hoang sơ và vắng vẻ của mấy túp nhà, lác đác  cái chợ bên sông.
  • Âm thanh: được thể thể qua tiếng của 2 loài chim : chim quốc và chim đa đa mà thừng chỉ xuất hiện ở nơi đồi núi

       “ quốc quốc ” : chim quốc – tổ quốc, đất nước     ➔ nỗi niềm nhớ nước

  “gia gia” :       chim đa đa – gia đình, mái nhà    ➔ gợ nỗi nhớ nhà

  • Âm thanh càng tô thêm sự vắng lặng, heo hút, não nùng.
  • Cuộc sống con người:

Bên trên là không gian núi rừng hùng vĩ thì đến những câu thơ sau đã có sự xuất hiện của hình ảnh con người:

+  chú tiều : lom khom

+  chợ : lác đác

  • Sử dụng biệp pháp đảo ngữ “ vài”, “mấy” để tô đậm thêm cảnh hoang vu. Hình ảnh vài chú tiều đang lom khom nhặt củi và nghĩ đến chợ thì người ta sẽ nghĩ đó là nơi xô bồ, tấp nập rộn rã tiếng cười nói người mua người bán mà trái lại lại cho ta thấy vẻ đìu hiu chỉ có một số ít ở bên sông.
  • Bên cạnh đó là việc sự dụng những từ láy gợi hình:

+ từ tượng thanh : lom khom, lác đác → cho ta thấy vẻ hoang sơ, văng vẻ, thấp thoáng con người ở nơi đây.

+ Từ láy tượng hình : quốc quốc , gia gia → gợi ra khung cảnh của quê hương đất nước.

qua-deo-ngang
Qua đèo Ngang – Bà Huyện Thanh Quan

Câu 4:

Cảnh tượng Đèo Ngang qua sự miêu tả của Bà Huyện Thanh Quan là bức tranh thiên nhiên vừa đẹp nhưng cái đẹp lại mang với một sắc thái đặc biệt. Cái đẹp mang theo sự thấm đượm của sự trầm lặng, hoang vu và thấm đượm nỗi buồn. Có thể nói đặc trưng trong thơ cổ không chỉ là lấy động tả tĩnh mà cả  tả cảnh ngụ tình chính vì vậy mà bài thơ hiện lên với cảnh tượng thiên nhiên núi rừng rậm rạp tốt tươi nhưng cũng là nói nên tâm trạng cô đơn nhớ nhà, tình yêu quê hương đất nước.

Câu 5:

Tâm trạng của nhà thơ qua Đèo Ngang được thể hiện rõ ở 4 câu thơ cuối :

                   “Nhớ nước đau lòng con quốc quốc  

                    Thương nhà mỏi miệng cái gia gia

                    Dừng chân đứng lại : trời, non , nước.

                    Một mảnh tình riêng ta với ta.”

Tâm trạng ấy thể hiện qua “ nhớ nước”, “đau lòng”, “thương nhà”, “ mỏi miệng”. Dường như trong tâm trí tác giả 2 chữ “ nước nhà” đang đè nặng trong trái tim.  

 + “nhớ nước” là nhớ về triều đình thuở xa xưa dưới thời của vua Lê, vốn Bà Huyện Thanh Quan quê ở Thăng Long và khi nhà Lê suy tàn thì những người dân vẫn đau đáu về một chiều đã qua .

+  “thương nhà” khi nhớ về cội nguồn ở một nơi xa quê hương.

+ “ dừng chân” : khác với câu thơ đầu tiên là “ bước tới” thì “ dừng chân” dường như nhịp điệu đã chậm lại, không còn là nhịp 4/3 mà là nhịp 4/1/1. Và  khung cảnh rộng lớn mênh mông giống như có 3 tầng “trời”, “non”, “nước”nhưng lại được xếp qua dấu phẩy thì các khối đó lại riêng lẻ với nhau.

+ “ mảnh tình riêng” : một khối tâm sự đè nặng trong tâm trí nhà thơ, là tâm tư tình cảm thoe bước chân nhà thơ từ rất lâu. Mảnh tình ấy đã theo nhà thơ và được chôn chặt “riêng” không có ai để chia sẻ, không thể nào gỡ bỏ.

+ “ ta với ta” : khác với cụm từ “ ta với ta” trong “ Bạn đến chơi nhà “ của Nguyễn Khuyến , chỉ 2 người nói đến 2 người bạn tâm tình hòa hợp vui vẻ. Nhưng trong bài Thơ “ Qua đèo ngang” thì “ta với ta” lại là một người là chỉ tác giả, thể hiện sự tột cùng cô đơn lẻ loi của người lữ khách.

  • Nỗi nhớ nước, nhớ nhà đã trở thành một mảnh tình riêng không thể chia sẻ, không thể tâm tình. Tâm trạng của nhà thơ không chỉ ở 4 câu thơ cuối mà nó thấm nhuần qua tất cả  các câu thơ ở bài thơ, tất cả thể hiện lên nỗi nhớ “ mảnh tình riêng” của nhà thơ, những ta thấy hiện rõ hơn là ở 4 câu thơ cuối và đó cũng chính là cách tả cảnh ngụ tình của  thơ cổ hay dùng:

+ tả cảnh ngụ tình: được thể hiện rõ qua các từ láy :lom khom, lác đác, quốc quốc, gia gia vừa tạo nên hình ảnh lại vừa tạo nên âm thanh.

+ tả trực tiếp : khi nói về tâm trạng của mình : nhớ, thương, mảnh tình riêng, ta với ta.

Câu 6:

Nói đến “một mảnh tình riêng” giữa cảnh “trời, non, nước” bao la ở Đèo Ngang nó lại càng tô đậm hơn vẻ đối lập giữa con người nhỏ bé với không gian mênh mông rộng lớn, nó làm cho con người ta nhỏ bé, yêu ớt so với thiên nhiên và đẩy sự cô đơn lẻ loi lên đến tột cùng. Khác với cách nói “một mảnh tình riêng” trong không gian chật hẹp, không gian nhỏ bé ấy dường như không làm nỗi buồn vươn xa được và con người còn có thể đứng đối diện được.

Bài nên xem

Nam-quoc-son-ha

Phát biểu cảm nghĩ về bài Sông núi nước Nam

Đề bài: Phát biểu cảm nghĩ về bài Sông núi nước Nam ( Ngữ văn 7) Bài …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.